Wat is het?

Weten wat de Rijn ‘doet’ – voldoende of te weinig water aanvoeren vanuit Duitsland en Zwitserland – is cruciaal voor de zoetwaterbeschikbaarheid in Nederland. Hoe sneller klimaatveranderingen doorzetten, hoe groter de impact op onze zoetwatervoorraad. Niet alleen bij teveel maar juist ook bij een tekort hebben we daar allemaal last van: van huishoudens tot landbouw en industrie.
De Deltabeslissing Zoetwater geeft richting aan de keuze(s) die we in Nederland maken en welke maatregelen we willen treffen in het watersysteem. Of bij gebruiksfuncties, zoals het beregenen van het land. De discussie hierover speelde en speelt op landelijk, regionaal en lokaal niveau in een dynamische omgeving met veel verschillende belangen. De beschikbaarheid van voldoende zoetwater raakt immers de economie en de nutsfuncties op het moment dat watertekorten dreigen of zijn ontstaan.

Deltabeslissing zoetwater

Wat deden we in Nederland en wat is het resultaat?

Wij leverden in 2014 de kwantitatieve onderbouwing van de effecten van de toekomstscenario’s en de kansrijke (adaptatie) maatregelen. Dat deden we in een iteratief proces met vele betrokkenen bij het Deltaprogramma. Zo brachten we in beeld welke maatregelen nodig zijn om de aanvoer van zoet water robuuster te maken of juist de watervraag te verminderen, wanneer in de tijd dat nodig zou zijn en in welke omvang. Eén van de adaptatiemaatregelen is het vaker inzetten en vergroten van de kleinschalige wateraanvoerroute. Een aanvoerroute die West-Nederland van voldoende zoetwater moet voorzien als de inlaat bij Gouda vaker dicht gaat als extreem lage afvoeren vaker gaan voorkomen in de toekomst.

Van deze en meer maatregelen bepaalden we ook de effecten zoals nieuwe (grond)waterstanden, de landbouw- en scheepvaartschade, beperkingen in inname drinkwater of verandering in natuurwaarden. Daarbij hebben we gebruik gemaakt van het complexe deltamodel (instrumentarium) dat watersysteemanalyse en effectbepaling van de watergebruikers (landbouw, scheepvaart, natuur, drinkwater, industriewater en koelwater) integreert. Daarnaast hebben we ook slimme rekentools gebruikt om snel een heleboel opties te kunnen verkennen. Deze konden direct bediscussieerd worden in het beleidsproces.

Met de uitkomsten kon de deltacommissaris een goed onderbouwde adaptiestrategie opstellen. De Tweede Kamer en andere overheden zeiden vervolgens ‘ja’ tegen het advies van de Deltacommissaris over de Voorkeurstrategie Zoetwater in de 21e eeuw.

Vervolg

De Deltabeslissing Zoetwater krijgt een vervolg. Naast vervolgonderzoek voor fase 2 van het Deltaprogramma, startte Deltares in de 2e helft van 2014 ook met een ‘stresstest’. De vraag daarin is of de voorkeursstrategie Zoetwater ook gevolgd kan blijven worden bij uitvoering van een aantal grote projecten die de zoetwatervoorziening verder onder druk zetten. Het onderzoek moet onder meer duidelijk maken of het systeem nog steeds robuust is wanneer de negatieve effecten van klimaatontwikkeling, vergroting van de zoetwatervraag en ingrepen als een verdieping in de Nieuwe Waterweg, een zoute variant van het Volkerak-Zoommeer of een grote nieuwe zeesluis bij IJmuiden zich opeenstapelen. De uitkomsten worden gepresenteerd in 2015.

Deltares experts

Judith Ter Maat, expert integrated water resources

Boeiend was het dat de vaak ‘nog verse’ uitkomsten van onderzoek direct bediscussieerd werden in het dynamische beleidsproces. Dat maakte ook het onderzoek zeer dynamisch en soms complex maar met een goed resultaat!

Marnix van der Vat, expert waterbeheer en economie

Het mooie van het werk aan deze studies is dat we alle aspecten van het gebruik van water mee moeten nemen en een onderbouwing moeten geven voor de afweging van maatregelen en de verdeling over de verschillende functies als er een watertekort ontstaat. De economische onderbouwing voor deze afwegingen is er nog niet volledig en daar werken we de komende jaren verder aan. Dat brengt ons een stap verder in het waterbeheer dan de meeste landen om ons heen.

Joachim Hunink (links), Marnix van der Vat (midden), Judith ter Maat (rechts)

0
×